Bahman Arrhythmia Clinic

داروهای پایین آورنده فشارخون

فشارخون بالا از علل قابل پیشگیری حمله های قلبی ، نارسایی قلبی و نارسایی كلیوی ‏است. این بیماری به صورت خاموش و بی صدا در طول سالیان با آسیب عروقی باعث ‏عوارض فوق می شود. بنابراین تشخیص سریع و كنترل آن از اهمیت خاص برخوردار ‏است. در موارد خفیف ممكن است با تغییر شیوه زندگی به صورت ترك مصرف سیگار، ‏كاهش وزن و فعالیت ورزشی منظم و رژیم غذایی سالم و بهداشتی فشار خون كنترل شود ‏ولی در صورت عدم موفقیت و در موارد شدیدتر درمان دارویی باید سریعاً شروع شود. ‏گروه های مختلف دارویی در این رابطه مورد استفاده قرار می گیرند. شایع ترین داروهای ‏مورد استفاده در زیر مورد اشاره قرار می گیرند. ‏

‏1- داروهای مُدر(ادرارآور): یكی از شایع ترین گروه های مورد استفاده دارویی می ‏باشند‎.‎‏ این داروها از طریق كاهش حجم خون به واسطه خواص ادرار آوری منجر به ‏كاهش فشار خون می شوند. تنظیم میزان مصرف شده توسط پزشك كاملاً ضروری است. ‏چراكه مهمترین عارضه این داروها كاهش آب بدن (اصطلاحاً دهیدراتاسیون) ممكن ‏است در برخی افراد به ویژه سالمندان مشكل ساز شود. تكرر ادرار در اوایل شروع درمان ‏آزار دهنده است ولی به مرور زمان این عارضه كمتر می شود. به دلیل این عارضه بهتر ‏است این دارو قبل از خواب مصرف نشود. سرگیجه وضعیتی، تعریق و ضعف و بی حالی ‏از عوارض دیگر داروهای مُدر است و ممكن است ناشی از ایجاد كم آبی بدن باشد و در ‏صورت ایجاد باید به پزشك اطلاع داده شود. با توجه به تغییرات ایجاد شده در ‏الكترولیتهای خون ممكن است آزمایشات دوره ای لازم باشد. عارضه دیگر این داروها ‏ناتوانی جنسی در مردان می باشد. شایع ترین داروهای مُدر كه در كشور مورد استفاده می ‏باشند شامل هیدروكلرتیازید، تریامترن- اچ ،اسپیرینولاكتون و فوروزماید می باشند. ‏داروی فوروزماید خواص ادرار آوری قوی داشته و معمولاً در بیماران مبتلا به نارسایی ‏كلیه و نارسایی شدید قلب و موارد مقاوم فشار خون استفاده می شود. ‏
‏2- داروهای مهاركننده عصبی(سمپاتیك): اعصاب سمپاتیك منجر به افزایش ضربان و ‏قدرت انقباضی قلب و همچنین انقباض شریانها و در نتیجه افزایش فشارخون می شوند. ‏داروهایی كه قادر به مهار این اعصاب باشند باعث كاهش فشارخون می شوند. شایع ترین ‏داروهای مورد استفاده در این گروه شامل آتنولول، متوپرولول، پروپرانولول، كارودیلول ‏می باشند. ضعف و بی حالی و ناتوانی جنسی از عوارض شایع این داروها می باشند. گاهاً ‏این داروها منجر به كاهش شدید ضربان و یا بلوك قلبی می شوند و ایجاد ضعف و ‏سرگیجه شدید و احیاناً غش(سنكوپ) در بیمار علامت هشدار دهنده این عارضه می باشد ‏و مراجعه فوری به پزشك الزامی است. عارضه مهم دیگر این داروها تشدید تنگی نفس ‏در مبتلایان به آسم وبیماریهای انسدادی ریه می باشد كه گاهاً خطرساز است. در صورت ‏ابتلا به بیماریهای تنفسی پزشك خود را مطلع سازید. گاهاً داروهای مهاركننده سمپاتیك ‏منجر به اختلال در كنترل قند خون بیماران دیابتی می شود. در این زمینه با پزشك خود ‏مشورت كنید.‏
داروهای پرازوسین و ترازوسین نیز از طریق مهار عصبی سمپاتیك باعث كاهش فشار ‏خون می شوند. این داروها تأثیری به ضربان قلب نداشته و با كنترل قند تداخل ندارند و ‏ضمناً در مبتلایان به بزرگی پروستات كاربرد دارند. با این حال گاهاً منجر به افت شدید ‏فشار خون و سنكوپ می شوند. شروع دارو با مقادیر كم و ترجیحاً قبل از خواب (اولین ‏بار مصرف) توصیه می شود. ‏
‏3- گشادكننده های عروقی: این داروها برای كاهش درد آنژینی در مبتلایان به تنگی ‏سرخرگی قلب نیز كاربرد دارند. داروهای وراپامیل، دیلتیازم، نیفدیپین و آمیلودیپین از ‏طریق مهار كانال كلسیم باعث گشادی عروق و در نتیجه كاهش فشار خون می شوند. ‏وراپامیل و دیلتیازم باعث كاهش ضربان قلب شده و در نارسایی قلبی مجاز نمی باشند. ‏نیفدیپین  گاهاً منجر به افزایش ضربان قلب و تشدید نارسایی قلب می شود. آمیلودیپین از ‏نظر قلبی كم عارضه تر بوده و در بیماران نارسایی قلب و تنگی عروق كرونر قابل استفاده ‏می باشد. عارضه جانبی مشترك داروهای فوق، تورم اندام تحتانی بوده كه معمولاً كم ‏اهمیت است و در صورت نیاز با داروهای ادرارآور برطرف می شود. گشادكننده های ‏وریدی دیگر از قبیل هیدرالازین، مینوكسیدیل و ... نیز موجود می باشند كه با توجه به ‏عوارض جانبی زیاد مگر در موارد خاص مورد استفاده قرار نمی گیرند. ‏
‏4- داروهای مهار كننده هورمون آنژیوتانسین ‏‎(ACEI)‎‏ : آنژیوتانسین یك هورمون ‏منقبض كننده عروقی است و داروهای مهاركننده ‌آن منجر به كاهش فشارخون می شوند. ‏شایع ترین داروهای مورد استفاده در این گروه كاپتوپریل و انالاپریل می باشند كه در ‏درمان نارسایی قلب نیز كاربرد ویژه دارند. در بیماران دیابتی مبتلا به فشارخون این گروه ‏دارویی با توجه به اثرات مفید ویژه، قدم اول درمانی می باشد. در 10-5 درصد بیماران ‏مصرف این داروها منجر به سرفه خشك و آزاردهنده می شود. عارضه نادرولی مهم این ‏داروها واكنشهای شدید آلرژی است كه به صورت تنگی نفس شدید همراه علائم ‏گوارشی تظاهر می كند.‏
لوزارتان با مكانیسم مشابه داروهای فوق منجر به كاهش فشار خون می شود با این ‏حال عارضه سرفه و واكنشهای حساسیتی توسط این دارو ایجاد نمی شود و در صورت ‏ایجاد این عوارض توسط كاپتوپریل و یا انالاپریل به عنوان جایگزین استفاده می شود. ‏یك عارضه مهم و مشترك بین داروهای فوق تشدید نارسایی كلیوی در برخی مبتلایان به ‏نارسایی پیشرفته كلیه و مخصوصاً مبتلایان به تنگی سرخرگی كلیه می باشد. در صورت ‏ایجاد علائم بی اشتهایی تهوع و استفراغ ،خواب آلودگی و تورم دور چشم و اندام ها با ‏احتمال ایجاد این عارضه حتماً به پزشك مراجعه فرمایید. ‏

كنترل فشار خون در موارد خفیف تا متوسط ممكن است توسط یك دارو قابل انجام باشد ‏ولی در موارد شدید اغلب نیاز به استفاده  بیشتر از یك گروه دارویی می باشد. گاهاً تا ‏رسیدن به فشارخون مناسب نیاز به چندین بار تغییر و یا تعویض دارو می باشد كه در این ‏موارد صبر وتحمل و اطمینان به پزشك توصیه می شود. ‏


داروهای تزریقی پایین آورنده فشارخون
این داروها در موارد بسیار شدید فشارخون  كه معمولاً همراه با علائم مغزی و یا قلبی می ‏باشد كاربرد دارند. بیمار تا كنترل مناسب فشارخون در بیمارستان بستری شده و از این ‏داروها استفاده می شود. سرم نیترات به صورت تزریق پیوسته وریدی وتزریق آمپول ‏فورزماید پركاربردترین داروهای تزریقی موجود برای كنترل فشار شدید در بیمارستانهای ‏كشور می باشند. ‏
نكته: كاهش فشار خون به صورت ناگهانی منجر به علائم سرگیجه ضعف و بی حالی شده ‏و آزاردهنده است. بنابراین برای كنترل فشارخون اغلب از مقادیر پایین دارو استفاده شده ‏و افزایش میزان دارو و یا اضافه كردن داروی جدید به تدریج انجام شده. گاهاً در موارد ‏شدید فشارخون، رسیدن به فشارخون مناسب باید در طی چند هفته انجام شود تا از ایجاد ‏این عوارض پیشگیری شود. صبر و حوصله و اطمینان به پزشك در این رابطه بسیار كمك ‏كننده است. ‏