دیابت

قند موجود در جریان خون گلوكز بوده و برای تولید انرژی به بافتها تحویل داده می شود. تنظیم میزان قند خون توسط هورمون انسولین انجام می شود. انسولین در حقیقت موجب مصرف گلوكز توسط بافت ها می شود. كاهش تولید انسولین توسط غده پانكراس و یا مقاومت بافتها به انسولین منجر به عدم مصرف گلوكز و در نتیجه افزایش میزان قند خون علیرغم گرسنگی بافتها می شود. در این شرایط بیماری دیابت ایجاد می شود كه با گلوكز ناشتای خون بیشتر از 126 میلی گرم در دسی لیتر مشخص می شود. میزان گلوكز ناشتای خون بین 110 تا 126 میلی گرم در دسی لیتر نشان دهنده شروع بیماری دیابت و اصطلاحاً عدم تحمل قند خون می باشد. اولین علائم دیابت به صورت تشنگی و تكرر ادرار و پرنوشی می باشد و موارد شدید منجربه اختلال هوشیاری، نارسایی كلیوی و اسیدی شدن خون می شود.
با این حال باید در نظر داشت كه اغلب مبتلایان به دیابت علایم مختصر داشته و از بیماری خود آگاه نمی باشند. این در حالی است كه قند بالای خون به صورت خاموش وبی صدا منجر به نارسایی كلیوی، تخریب اعصاب و عروق و عوارض شدید چشمی شده و زمینه ساز
سكته های قلبی زودرس و
نارسایی قلبی می باشد. بنابراین آزمایشات دوره ای برای بررسی میزان قند خون حتی در افراد بی علامت ضروری است.
عدم تولید انسولین توسط غده پانكراس ، دیابت تیپ1 است كه عمدتاً در سنین جوانی دیده می شود. دیابت تیپ2 كه شیوع بسیار بیشتری دارد ناشی از مقاومت بافت ها به انسولین بوده و زمینه ژنتیك و فامیلی بسیار قوی دارد. چاقی و بی تحركی در این رابطه بسیار تأثیرگذار بوده و كنترل وزن و فعالیت ورزشی در پیشگیری از دیابت و كنترل آن نقش بسزایی دارند. در صورت ابتلای فرد به بیماری دیابت درمان سریع ضروری است .در موارد عدم تحمل قند كه گلوكز خون ناشتا بین 126-110 میلی گرم در دسی لیتر است. كاهش وزن، تغذیه مناسب و فعالیت ورزشی توصیه شده و بررسی سایر عوامل خطرساز نظیر فشار خون و
چربی خون بالا جهت اصلاح در صورت وجود انجام می شود. قند خون بالاتر از 126 میلی گرم در دسی لیتر نیاز به درمان دارویی دارد و در موارد خفیف از درمانهای خوراكی نظیر مت فورمین ویا گلیبن كلامید و در موارد غیر قابل كنترل از انسولین تزریقی استفاده می شود. كنترل منظم قند خون در آزمایشگاه و ترجیحاً توسط دستگاه های دیجیتال گلوكومتر در منزل برای مناسب بودن درمان الزامی است. مراجعه دوره ای جهت بررسی عوارض كلیوی و چشمی تحت نظر متخصص مربوطه انجام می شود.
در رابطه با عوارض قلبی عروقی دیابت، كنترل فشار خون و
چربی خون بسیار اهمیت دارد.
فشارخون یك فرد دیابتی باید كمتر از 80/130 میلیمتر جیوه باشد و میزان جزء LDL كلسترول باید كمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر باشد. در غیر این صورت درمان دارویی لازم است. قطعاً
مصرف سیگار در یك فرد دیابتی حكم خودكشی را داشته و باید شدیداً مورد اجتناب باشد. عوارض ناشی از آسیب های عروقی در بیماران دیابتی شدیدتر بوده و لزوم تشخیص سریع آن را مطرح می سازد؛ بنابراین هرگونه علائمی از قبیل احساس سنگینی در قفسه سینه و تنگی نفس در هنگام فعالیت هشدار دهنده بوده و لزوم مراجعه به متخصص قلب را گوشزد می كند. ممكن است قبل از شروع فعالیت ورزشی در فرد دیابتی نیاز به بررسی از نظر قلبی باشد.